Fundusz Naturalnej Energii EkoOdkrywcy5 Nie ma śmieci - są surowce! Sprzątanie świata - Polska 2017 Strona Miry

Nietypowa Lekcja o Bioróżnorodności – czyli o środowisku w terenie.

 

Zgodnie z zasadą, że nigdy nie jest za późno na naukę Fundacja Nasza Ziemia kieruje swoje działania do różnych grup wiekowych. Wiele programów nastawionych jest przede wszystkim na edukację dzieci, jednak część została przygotowana specjalnie dla osób dorosłych – nauczycieli, edukatorów, przedstawicieli biznesu i administracji publicznej. Jednym z tego typu działań, jest realizowana w ramach Kampanii na rzecz Rozwoju Zrównoważonego seria Nietypowych Lekcji o Bioróżnorodności skierowana do nauczycieli przedszkoli, szkół podstawowych, gimnazjów i liceów.

Celem szkoleń było przede wszystkim zainspirowanie uczestników do rozwijania swoich pomysłów na zajęcia terenowe, a nie podawanie gotowych rozwiązań. Ważne było też zainteresować uczestników tematami, które może nie każdemu od razu kojarzą się z ochroną bioróżnorodności i których nie ma w programie szkolnym, a które tak naprawdę są bardzo dobrym punktem wyjściowym do mówienia o ważnych tematach ochrony przyrody.

 

Outdoor education

Nauka poprzez zabawę i przeżywanie przygód zyskuje w ostatnich latach coraz więcej zwolenników. Tak zwana „outdoor education”, którą wprost można by przetłumaczyć jako „edukacja w terenie” to szybko rozwijająca się dziedzina edukacji. Polega ona na tworzeniu sytuacji, których uczestnicy (nauczyciele i uczniowie) mogą doświadczyć bezpośredniego kontaktu z przyroda poprzez aktywne działanie w terenie. Takie sytuacje sprzyjają skutecznemu przekazywaniu wiedzy i umiejętności, jak gdyby „przy okazji”, kiedy uczniowie sami pokonują przeszkody, rozwiązują zadania czy dokonują odkryć. Rodzaje zajęć, które temu sprzyjają to m.in. wspinaczka, sporty wodne, wędrówki, elementy survivalu czy gry terenowe.

I to właśnie wykorzystując formę gry terenowej Fundacja Nasza Ziemia postanowiła dotrzeć z wiedzą z zakresu bioróżnorodności do nauczycieli.
 

Las zamiast klasy szkolnej

 

Aby skutecznie przekonać do prowadzenia zajęć na tematy związane z ochroną przyrody i bioróżnorodnością w sposób aktywny i atrakcyjny, Fundacja Nasza Ziemia postanowiła zaprosić nauczycieli do udziału w szkoleniu prowadzonym właśnie w taki, nowatorski sposób - w terenie.

Zajęcia z cyklu „Nietypowa lekcja o bioróżnorodności”, były rzeczywiście niestandardowe. Wszyscy zgłaszający się do szkoleń byli uprzedzani o tym, że mają się ubrać, jak na wycieczkę do lasu i nie oczekiwać kolejnego tradycyjnego szkolenia, prezentacji na rzutniku czy robienia notatek, tylko po prostu przygotować się na małą przygodę.

 

Każda grupa nauczycieli i edukatorów, którzy zgłosili się do udziału w „Nietypowej lekcji...” składała się z około 40 osób, które następnie zostały podzielone na 5-6 osobowe zespoły, które po otrzymaniu mapy odwiedzały po kolei poszczególne stanowiska, na których przedstawiciele Fundacji prezentowali jeden temat związany z ochroną bioróżnorodności lub edukacją terenową.

Każdy punkt prowadzony był przez innego specjalistę: od korytarzy ekologicznych, różnorodności płazów; różnorodności flory i siedliskoznastwa, terenoznawstwa, zmian klimatycznych, obserwaci bytności zwierząt w terenie.

 

Korytarze ekologiczne a rozwój zrównoważony

O słuszności wyboru tematu „Korytarzy ekologicznych” przekonaliśmy się już na początku zajęć, kiedy większość uczestników opisywała je jako przejścia dla zwierząt przez drogi, a nie naturalne trasy migracji zwierząt. Chociaż temat ten nie jest często poruszany podczas zajęć w szkołach, może stanowić bardzo dobre wyjście do prowadzenia w terenie zajęć na temat rozwoju zrównoważonego i możliwości ograniczania wpływu człowieka na środowisko, poprzez pokazanie przejść dla zwierząt przez drogi.

Nauczyciele mieli za zadanie odszukać w okolicy prowadzonych zajęć korytarzy ekologicznych i przedstawić czynniki stanowiące dla nich zagrożenie. Nauczyciele zaangażowali się bardzo w to zadanie i sami proponowali wiele nowatorskich rozwiązań dla ochrony korytarzy ekologicznych, a wielu z nich zadeklarowało chęć poruszenia tego tematu podczas swoich zajęć.

 

Różnorodność płazów polskich

 

Punkt poświęcony polskim płazom wywoływał wśród uczestników niezwykłe emocje. Tutaj mogli się poczuć jak ich uczniowie – dzieci, które wracają do źródeł i próbują znaleźć „wodne stwory”. Na tym stoisku specjalista z dziedziny herpetologii tłumaczył czym różni się ropucha od żaby, a żaba zielona od żaby trawnej. Nauczyciele uczyli się rozpoznawać dzwięki, jakie wydają różne gatunki płazów, a niektórym udało się nawet zobaczyć po raz pierwszy w życiu traszkę.

Przy organizacji tego typu zajęć trzeba pamiętać, aby poprosić o pomoc specjalistę, herpetologa, który będzie wiedział jak przeprowadzić zajęcia, bez szkody dla obserwowanych zwierząt.

 

Różnorodność flory i ochrona siedlisk
 

Organizując wyprawę do lasu, warto wiedzieć w jakim lesie jesteśmy. Aby nauczyć się rozpoznawać – nawet pobieżnie – główne typy siedliskowe lasu, uczestnicy „Nietypowej lekcji' odwiedzili kolejny punkt, tym razem poświęcony tematowi badania flory.

Wspólnie ze specjalistką z tej dziedziny edukatorzy wykonywali zdjęcia fitosocjologicznego według formularza, który wykorzystuje się rzeczywiście podczas badań terenowych przez botaników
i fitosocjologów.

 

Terenoznastwo
 

Proponując nauczycielom prowadzenie zajęć w terenie Fundacja postanowiła także przypomnieć podstawy poruszania się po lesie, korzystania z mapy i orientacji w terenie. Wszystkie te tematy były poruszane na punkcie poświęconym terenoznawstwu.

Nauczyciele mogli poczuć się jak harcerze na rajdzie i ćwiczyć umiejętności chodzenia na azymut w oparciu o grę terenową oraz dowiedzieć się jak zmierzyć wysokość drzewa. Zdobyta na tym punkcie wiedza może pomóc opracować plan wycieczki od strony technicznej i uatrakcyjnić zajęcia.

 

Ślady bytowania zwierząt

 

Każda wycieczka do lasu może być przygodą, szczególnie jeśli za jej temat przewodni przyjmiemy poszukiwanie śladów bytowania zwierząt. Ślady to nie tylko tropy, czyli odciski łap zwierzęcia, które najlepiej widoczne są na piasku, śniegu czy w błocie. Ślady to wszelkie oznaki bytowania zwierząt, czyli gniazda, zgubione pióra, szczątki ofiar, rozłupane szyszki, odchody i wiele innych. Celem tego punktu było wskazanie na różnorodność śladów bytowania zwierząt oraz na nieszkodliwość tej metody poznawania środowiska zwierząt. Nauczyciele, podczas części praktycznej, sami wcielili się w rolę odkrywców (którą potem przekażą swoim uczniom) i próbowali ustalić jakie zwierzęta występują w okolicy.

 

Wielkie emocje i wielki sukces


 

Po przeprowadzeniu serii „Nietypowych lekcji...” okazało się, że jest to coś co naprawe warto robić, a pedagodzy są w swoim żywiole, mogąc chodzić po podmokłym terenie w poszukiwaniu ropuch i żab, wypatrują cza pomocą lornetek różnych gatunków ptaków, chodząc na azymut i uczestnicząc w grze na orientację, wypatrują barier dla migracji różnych grup zwierząt, czy też wykonują zdjęcie fitosocjologiczne by odkryć w jakim typie siedliskowym lasu się znajdują.

Autorka: Agnieszka Wieczorek


 

Artykuł powstał w ramach Kampanii na Rzecz Rozwoju Zrównoważonego dofinansowanej ze srodków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

 

Archiwum aktualności

2018 1

2017 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2016 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2015 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2014 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2013 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2012 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2011 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2010 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2009 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2008 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2007 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2006 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2005 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2004 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2003 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2002 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12